«سرمایه گذاری خطرپذیر» که گاهی به آن «سرمایه گذاری جسورانه» نیز گفته می‌شود، ترجمه عبارت Venture Capital Investing است. سرمایه گذاری خطرپذیر به نوعی از تأمین مالی گفته می­‌شود که در آن سرمایه گذار بر روی استارتاپ‌ها و شرکت‌های کوچک با ریسک بالا سرمایه گذاری می‌کند و معتقد است که این شرکت‌ها دارای پتانسیل رشد خوبی در بلندمدت هستند. سرمایه گذاران جسور عموماً جزو افراد یا نهادهای ثروتمندی مانند تأمین­‌سرمایه­‌ها، صندوق‌های بازنشستگی، نهادهای خیریه و دانشگاهی، شرکت‌های بزرگ و غیره هستند.

سرمایه گذاری خطرپذیر

استارتاپ‌ها به دلیل نوپا و نوآورانه بودن ریسک بالاتری نسبت به سایر شرکت‌های بالغ دارند، در نتیجه برای تأمین مالی خود نیازمند ابزارهای جدیدتری نسبت به روش­‌های سنتی تأمین مالی هستند. به طور مثال یک شرکت بزرگ فعال در حوزه نفت و گاز به علت سابقه بالا و مشخص بودن شرایط حاکم بر آن می‌­تواند به راحتی به نهادهایی مانند بانک مراجعه کرده و طبق ضوابط وام دریافت کند، در حالی که یک استارتاپ به علت ریسکی بودن و دارا نبودن هیچ­گونه تعهدی برای بازپرداخت اقساط و یا حتی اصل پول ممکن است نتواند از این روش تأمین مالی استفاده کند. حال اگر یک سرمایه گذار اقدام به تأمین مالی استارتاپ کند، به نوعی این خطر را پذیرفته است که احتمال از دست رفتن سرمایه وی وجود دارد. به بیانی دیگر می‌توان گفت که این سرمایه گذار با سرمایه گذاری در یک استارتاپ و قبول ریسک شکست آن، حرکتی جسورانه انجام داده است. در واقع این روش سرمایه گذاری تأمین­‌کننده منابع مالی بسیار مهمی برای راه‌اندازی کسب‌وکارهایی است که به دلیل کوچک و نوپا بودن، به منابع مالی بازار سرمایه یا بانک‌­ها دسترسی محدودی دارند. دسترسی محدود استارتاپ‌ها به بازار سرمایه و بانک‌ها به دلیل ریسک بالای این گونه کسب­‌وکارها و ریسک­‌گریزی نهادهای مالی مذکور می‌­باشد.

 

 

بازده زیاد سرمایه گذاری خطرپذیر

یکی از مشوق‌های اصلی برای سرمایه گذاران خطرپذیر دریافت بازده بسیار زیاد به ازای سرمایه گذاری در کسب‌وکارهای پرریسک و مخاطره‌آمیز است. ارزش سهام استارتاپ­‌ها به دلیل رشد سریع کسب‌وکار، قابلیت مقیاس‌پذیری و احتمال موفقیت چشم‌گیر در آینده، ممکن است در طی چند سال تا چندین برابر رشد کند. برای مثال ممکن است یک سرمایه گذار جسور پس از گذشت 5 سال از سرمایه گذاری خود و با فروش استارتاپ به یک شرکت بزرگ­‌تر یا عرضه اولیه استارتاپ در بورس، بازدهی معادل 100 برابر سرمایه اولیه خود به دست آورد؛ در حالی که اگر سرمایه گذار، سرمایه خود را به صورت سنتی در بازارهای بورس، طلا، بدهی یا اوراق دولتی سرمایه گذاری می‌کرد، در بهترین حالت و برای همین افق زمانی می‌توانست حداکثر تا چند برابر سرمایه خود بازده کسب کند. به نوعی می‌توان گفت که بازده به دست آمده از سرمایه گذاری خطرپذیر به نسبت یک بازار سنتی مانند بورس، واریانس بالاتری دارد؛ به این معنی که این احتمال وجود دارد که سرمایه گذار تمام سرمایه خود را از دست بدهد یا بازده شگفت‌انگیزی به دست آورد.

 

تفاوت بین سرمایه گذاری خطرپذیرو سنتی

سرمایه گذاری خطرپذیر نقش مهمی در ابتدای راه یک نوآوری یا کارآفرینی ایفا می‌کند. نباید فراموش کرد که هر محصول یا خدمت نوآورانه در ابتدای راه خود دارای ریسک‌ها و مخاطرات زیادی است. سرمایه ­گذاران اندکی با وجود ریسک از دست رفتن کل سرمایه خود، مایل به سرمایه ­گذاری در کسب­‌وکارهای پرمخاطره هستند. سرمایه گذار جسور با تزریق سرمایه به استارتاپ، محرکی اولیه برای خلق ارزش و خدمت­‌رسانی به جامعه است. این در حالی است که سرمایه گذار جسور می‌داند که ورود به این فضا علاوه بر ریسک بالا، نیازمند نگاه بلندمدت بوده و گاهی اوقات ممکن است تا یک دهه برای کسب عایدی خود در انتظار باشد.

 

سرمایه گذار خطرپذیر بخشی از آینده موفق و البته احتمالی یک کارآفرین را هم‌­اکنون می‌خرد و همین موضوع تفاوت اصلی بین سرمایه گذاری جسورانه و سرمایه گذاری ­های سنتی است. به طور مثال در سرمایه گذاری­ های سنتی زمانی که فردی سهام شرکتی را در بازار بورس می‌­خرد، مالک بخشی از تمام دارایی‌ها، سرمایه، ماشین‌آلات، ساختمان‌ها، زمین و هر آنچه که تحت مالکیت شرکت است، می­‌شود. اما در سرمایه گذاری جسورانه، سرمایه گذار ممکن است مالک دارایی­‌های قابل توجهی نشود و فقط عایدی زیادی در آینده کسب کند که احتمال آن نیز نسبتاً کم است.

 

انواع سرمایه گذاران خطرپذیر

سرمایه گذاران خطرپذیر می‌توانند شخص حقیقی یا حقوقی باشند. اشخاص حقیقی، که از آن­ان به عنوان سرمایه گذاران فرشته نیز نام برده می‌شود، به صورت شخصی و در حجم‌های پایین‌تر (نسبت به حقوقی‌ها) و عموماً در مراحل اولیه از عمر یک استارتاپ سرمایه گذاری می‌کنند. با گذشت زمان، استارتاپ برای رشد خود نیازمند سرمایه بیش­‌تری است. در این مرحله اشخاص حقوقی وارد فضای سرمایه گذاری خطرپذیرمی‌­شوند. البته هیچ­ مرز مشخصی بین زمان ورود یک سرمایه گذاری خطرپذیر حقیقی یا حقوقی وجود ندارد. صندوق‌های سرمایه گذاری خطرپذیر (Venture Capital Funds) نوعی از سرمایه گذاران حقوقی هستند. این صندوق‌ها عموماً سرمایه مورد نیاز خود را از نهادهای مالی بزرگ مانند صندوق‌های بازنشستگی، نهادهای دانشگاهی، اشخاص ثروتمند و … تأمین می‌کنند. صندوق‌های سرمایه گذاری جسورانه عموماً توسط یک تیم حرفه‌ای مدیریت می‌شوند که وظیفه آن، شناسایی و بررسی استارتاپ‌ها است. از دیگر وظایف این تیم، مدیریت منابع مالی صندوق، تدوین و بررسی استراتژی‌ها و رویکردهای سرمایه گذاری و کسب بیش‌ترین عایدی در کنار کاهش ریسک صندوق است.

 

حمایت‌های سرمایه گذاران خطرپذیر

برخلاف تصور، سرمایه گذاران خطرپذیر فقط به حمایت‌های مالی از استارتاپ‌ها بسنده نمی‌کنند و بنابر تجربه خود گاهی در زمینه‌های مختلف فنی، بازاریابی، عملیاتی و نیروی انسانی به استارتاپ‌ها یاری می‌رسانند. برای مثال، سرمایه گذاران فرشته عموماً کارآفرینان سابقی هستند که اکنون وارد دنیای سرمایه گذاری خطرپذیر شده‌ و در کنار سرمایه گذاری در استارتاپ‌ها به مدیران جوان و کم تجربه آن­‌ها نیز مشاوره می‌دهند. صندوق‌های سرمایه گذاری خطرپذیر نیز عموماً با حضور در هیئت مدیره استارتاپ‌­ها به دنبال تصحیح استراتژی و کمک به رشد آن هستند.